Ağız Ve Nefes Kokusu Gazları

Ağız kokusu 3 ana grup gaz ile meydana gelir:

1- Kükürtlü ağız ve nefes kokusu gazları:
Ağız kokusunun büyük bölümü kükürtlü gazdır. Ağızda 75 ppb (Rösing CK, 2011) ile 250 ppb (Suzuki N, 2011) arasında kükürtlü gaz bulunur fakat 0.7 ppm’e kadar kabul edilebilir olarak bulunur. Ancak karaciğer infeksiyonu, yetmezliği, veya yağlanması bulunduğunda, alkolizmde nefeste kükürtlü gazlar görülür.

Ağızda başlıca H2S oluşur. Daha sonra metilsülfit ve daha sonra dimetilsülfite dönüşür:

H2S molekülü
Metil sülfit molekülü
Dimetil sülfit molekülü

Ağızda biriken H2S bakterileri ve insan hücrelerini rahatsız eder ve uzaklaştırılmaya çalışılır. Bu amaç ile H2S’e metil (solda pembe işaretli molekül) bağlanır. Bu şekilde metil sülfit gazı oluşur. Bu gaz H2S ten daha kötü kokar. Bir sonraki aşamada H2S uzaklaştırılmaya çalışılırken bir kere daha metil (sağda) bağlanır ve çok daha çirkin kokulu olan dimetil sülfit ortaya çıkar. Kural olarak bir molekül metillendikçe çirkin kokulu olmaya başlar. Bu durumda zaten çirkin kokulu olan H2S iki kere metillenmiştir ve çok daha çirkin kokmaya başlayacaktır.

2- Azotlu ağız ve nefes kokusu gazları
Amonyak (NH3) en sık rastlananıdır. Ağızda bakteriler sebebiyle hep vardır. Midede Helicobacter pylori sebebi ile de oluştuğu söylenir. Nefeste 400-2390 ppb arasında bulunur (Diskin AM,2003). Ayrıca azot metabolizması hastalıklarında (gut, protein emilim bozuklukları, yaşlılık, açlık durumunda ve aminoasit metabolizması bozukluklarında nefeste amonyak yükselir. Hücreler çeşitli hastalıklar sebebiyle stres altında kaldığında NO, NO2, N2O gibi diğer azotlu gazları ve nitril grubu gazlar nefes kokusuna karışır. Halimeter ile ölçülemez.
Amonyak molekülü görülmektedir.

amonyak molekülü

Bu gaz fevkalade uçucudur ve idrar kokusuna benzer çirkin kokuludur.
Bilhassa sabah uykudan uyanınca ağız ve nefesteki konsantrasyonu daha yüksektir.

3- Organik ağız ve nefes kokusu gazları
Sağlıklı bireyin nefesinde daima şu gazlar bulunur::
Aseton 283-870 ppb (Diskin AM,2003), Metanol 32-1684 ppb (Turner C, 2006), Etanol 27-153 ppb (Diskin AM,2003), Isopren 212 ppb (Turner C, 2008), Propanol 20 ppb (Enderby B, 2009), Asetaldehit 24 ppb (Turner C, 2006), Butan 24 ppb (Kharitonov SA,2002), Alkanlar (C13-20) 1.5 x10 -10 M/l (Phillips M, 2000), Hidrojen <10 ppm (Hamilton LH, 1998).
O halde sağlıklı bireylerin de nefeslerinde az veya çok bir miktar koku bulunabilir. Halimeter ile ölçülemez

Organik gaz molekülü

Şu hastalıklarda nefesteki kokulu gazlar yükselir:
Diyabet ,uyku apnesi, Helicobacter pylori infeksiyonu, orak hücreli anemi, astım, göğüs kanseri, akciğer kanseri, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH ), kistik fibroz,, siroz, üremi, böbrek yetmezliği, trimetilaminüri, (Whittle CL, 2007) (Ciaffoni L, 2011), bağırsak inflamasyonu, (Kokoszka J,1993), ülseratif kolit (Sedghi S,1994), (Pelli MA, 1999), Crohn’s hastalığı (Pelli MA, 1999), tüberküloz (verem) (Phillips M,2010), şizofreni (Phillips M, 1995), pnömoni (Julak J, 2006), asbest solumaya bağlı akciğer hastalıkları (Chapman EA, 2010), mide kanseri (Ligor T, 2007), kalp krizi (angina pectoris) (Phillips M, 2003).
Bu günün teknolojisi ile foto iyonizasyon detektörü (PID sensor) ve Low explosive limit (LEL) sensoru ile şu organik gazlar ağızda ve nefeste ölçülebilmektedir.

Kaynak:
Aydın M. Ağızdan mikrobiyolojik materyal alınması. Ed. Cengiz, Mısırlıgil, Aydın. Tıp ve diş hekimliğinde genel ve özel Mikrobiyoloji. Konu 18. Sa:153-160. Güneş yayınevi, Ankara, 2004.
Aydın M. Teşhisten tedaviye Ağız kokusu. Nobel kitapevi. İstanbul, 2008

Ağız Kokusu ile Nefes Kokusu Arasındaki Farklar

Nefes kokusu içinde (sağlıklı insanların nefeslerinde) 3481 farklı kimyasal madde sayılmıştır. Bunlardan 1753 tanesi akciğerden ağıza doğru gelir. Bazıları kokuludur. İdrarda bile bu kadar fazla sayıda kimyasal madde çeşitliliği yoktur.

Bu maddelerin çoğu karaciğer ve böbrekler tarafından kana ihraç edilen 300 g/mol’den daha hafif gazlardır. Kanda çözünmüş halde bulunurlar KAN GAZLARI ismini alırlar. Bu gazların önemli bir kısmı çirkin kokuludur. Alkan, metillenmiş alkan, aldehit, alkoller ve ketonlardır.

Bu maddeler akciğerler yolu ile kandan süzülüp alınır ve nefes verme sırasında dışarı atılır. Nefes kokusu böyle oluşur. Nefes kokusu belirli bir seviyenin üstüne çıkarsa, nefesten gelen gazlar konjuktivayı tahriş ederek, zaman-zaman gözlerde yanma hissi yaratabilir.

Nefes kokusu gazlarının başlıcaları hangileridir?

Akciğerden nefese karışarak dışarı atılan gazların içerisinde çirkin kokulu olanlar ve Tip-4 ağız kokusu (nefes kokusu)na sebep olanlar ve konsantrasyonları şöyledir:

Amonyak (628 ppb), aseton (297), metanol (193), etanol-alkol (187), isoprene (37), propanol (16), acetaldehyde (23) and pentanol (15) bulunmustur.

Ayrıca şunlar da bulunur: IL6 , 8-isoprostane, Nitrate, cyanide, Lökotrienler, 2,3-dihydro-1-phenyl-4(1H)-quinazolinone, 1-phenyl-ethanone, heptanal, n-propanol, methylethylketone, Hidrojen peroksit, Nitrosothiols, Nitrosothiols nitric oxide, 8-isoprostane, Leukotriene B4, IL8, limonene, C2-C5 aliphatic acids, Dimethylamine, trimethylamine, formol, formaldehit, asetoasetat, beta hidroksi bütirik asit, valerik asit, formik asit, HCN ve daha yüzlercesi. Bu hidrokarbonların içinde çirkin kokulu olmayanlar da vardır. Bunlar nefeste zemin kokusu adı verilen özgün bir koku yaratır. Gün içinde azalıp artarak, bazen kaybolur.

Açlıkta – oruçta neden nefes kokusu artar?

Organizma bulabilirse şeker (karbonhidrat) kullanarak enerji üretmeyi tercih eder. Açlık durumunda ise yedek enerji depolarını kullanmaya mecbur kalır.

Kan dolaşımına giren kokulu gazlar (mavi küreler) akciğer tarafından nefes ile dışarı atılır

Yağlar yakılarak dakikada 370 umol hızıyla asetoasetat üretilir. Bunun 137 umol’u (%37 si) asetona dönüşür. Asetonun büyük kısmı glukoz’a oksitlenerek uzaklaşır. İşte bu glukoz enerji olarak kullanır. Bu sırada ortaya çıkan aseton, asetoasetat ve Beta hidroksi butirik asit nefeste çirkin kokuludur. Bu 3 maddeye topluca keton cisimleri ismi verilir. Bu gazlar akciğerden nefese geçer. Gece boyunca aç kalan insanların sabah yataktan kalkınca ağızlarında çirkin koku duymasının onlarca sebebinden sadece birisi keton cisimleridir. Çok normaldir tedavi edilmez.

Oruç tutan bireylerin nefeslerindeki koku da bu şekilde oluşmaktadır. 15 tane sağlıklı gönüllü vitamin hapı ve su verilerek 21 gün oruç tutmuşlar kanlarındaki ve nefeslerindeki keton cisimleri günler geçtikçe yükselmiştir. Asetona paralel olarak nefeste kokulu olan propionaldehyde ve glycerol de yükselmiştir. Fakat nefesteki amonyak kokusu azalmıştır. Oruçta ve açlıkta deriden ihraç edilen keton cisimleri de artar. Bunun anlamı açlıkta ve diğer nefes kokusu durumlarında vücut ve ter kokusunda da artış oluyor demektir.

Kilo bakımından zayıf şahıslarda ve yaşlılarda nefeste aseton seviyesi yükselmeye daha meyillidir. Böyle bireyler açlık sırasında daha fazla nefes kokusu üretirler.

Nefes Kokusu Sebepleri?

Midede H. pylori gastriti bulunduğunda besinlerdeki proteinlerden gelen üre, bu bakteri tarafından parçalanarak amonyağa dönüştürülür. Amonyak kan gazı şeklinde nefese geçer (Tip 4 ağız kokusu) veya yemek borusundan ağıza yükselir (Tip 3 ağız kokusu)

Bağırsakta aşırı bakteri üremesi (İntestinal bacterial over Growth syndrom) varsa besinler putrifiye edilerek aromatik bileşikler şeklinde kan gazları şeklinde kana ve oradan nefese geçer

Kabızlıkta kolonda biriken dışkıdan gelen kokulu bileşikler kan gazlarına dönüşür. Önce kana sonra akciğere geçer ve nefese koku olarak gelir. İliochecal kapaktan tersine sızıntılarda ince bağırsağa bakteri girerse aşırı bakteri üremesi sebebiyle kan gazları yükselir.

Pankreas enzim defektlerinde sindirilemeyen besin öğeleri bakterilere terk edilmiş demektir. Bunlar önce kana ve sonra akciğerden nefese geçer. Nefes kokusu sebebidir

Neredeyse bütün karaciğer ve böbrek hastalıklarında, hamilelerde, zihinsel engelli, Parkinson, Celiac, diyabet, kanser, diyaliz, astım hastalarında kan gazları kokuludur. Sürekli ilaç kullananlarda, her hangi bir besini her gün daima ve bolca yiyenlerde nefes kokusu olur. Akciğer kanseri ve meme kanseri de ağız ve nefes kokusu sebebidir.

Nefes kokusu nasıl tedavi edilir, nefes kokusu nasıl önlenir?

Nefes kokusunun sebebi bulunup ortadan kaldırılır. Başka bir tedavisi olamaz. Bu konuda anlatacak çoooook fazla bilgi var fakat web sayfasına sığmaz.

Ağız Ve Nefes Kokusu Muayenehanesi

Ağız Kokusu Ve Nefes Kokusu Nasıl Ölçülür, Ölçme Teknikleri

Ağız kokusu ölçen cihazlar (halitometre) ile 1 defalık yapılan ölçümlerin hiç bir teşhis değeri yoktur. Ağız kokusu her 2-3 dakikada bir defa değerini değiştirir. Gün içerisinde her dakika başka bir sayı ölçülür. Ağız kokusu muayenesi sırasında anlık ölçülen sayı, fevkalade anlamsız, değersizdir. Çünkü insanlar muayeneye geldiği tarihte ve dakikada normalde sahip oldukları ağız kokusundan daha az veya daha fazla miktarda ağız kokusuna sahip olabilirler. Zayıf ağız kokusu ölçülen bir insan “sizin ağız kokunuz yoktur” denilirse bu bir hata olur. Bu birey aslında ağız kokusu sahibi olabilmekte, evine gittiği zaman ağız kokusundan şikayet etmeye devam etmektedir. Esas olan anlık ağız kokusunun değil ağız kokusu kapasitesinin tespit edilmesidir. Böylece bireyin ağız kokusu üretip üretmediği ortaya çıkarılmış olur. Nefeste 3481 tane nefes gazı bulunur. Bu gazları ancak gelişmiş ve çok çeşitli gazları ölçebilen bir halitometre tespit edebilir. Halimeter diye bilinen cihaz sadece 1 tane kokuyu ölçebileceği için yeterli olmayabilir. Bu klinikte Halitor kullanılır. Çok sayıda kokuyu ölçebilir. Doktorun hastasının ağzını koklayarak teşhis koymaya çalışması budalalıktır. Çünkü ağız kokusu gazları zehirlidir. Üstelik ağız kokusunu koklamak ve koklatmak ahlaki değildir, seviyesiz bir muayenedir, tıbbi ve psikolojik sakıncaları vardır.

Nasıl ölçüm yapıldığını anlatan videoyu tıklayarak izlemek mümkündür.

Ağız kokusunun sebebi ne olursa olsun 3 tane kaynağı vardır: Ağız-Burun-Nefes. Ölçümler bu 3 kaynağı hedef almak zorundadır. Sadece ağızdan yapılan ölçümler eksiktir. Halitorium ağız kokusu ölçme kliniğinde her hastaya aşağıdaki testlerin hepsi yapılır.

Ağızdan tip 1 ağız kokusu ölçmek
Burun içindeki tip 2 ağız kokusunu ölçmek
Nefesten tip 4 ağız kokusunu ölçmek

Ağız Kokusu Üretim Kapasitesi Ölçmek

Bireyin statik ağız kokusu ölçülür, ağzına 1 yudum protein solüsyonu verilir. 1 dakika ağızda bekletmesi istenir. Sonra ağızdan yeniden ölçüm yapılır. Ağız kokusu farkı tespit edilir
Bu durumda her sağlıklı birey 10 ppm seviyesinde ağız kokusu üretirken, ağız kokusu üretebilme kapasitesi yüksek olan bazı bireyler 15-20 ppm ağız kokusu üretir (ve hatta bazı bireyler 40 ppm den yüksek knsantrasyonda) ağız kokusu üretir. İşte bu bireylerin ağız kokusu seviyesi başlangıçta düşük ölçülmüş bile olsa ağız kokusu hastasıdır.

Aşağıdaki resimde burun kavitesi (solda) ve nefes (sağda) kokusu ölçümü yapılmaktadır. Nefes kokusu ağız kokusundan farklıdır. İnsanın kan gazları nefesine karıştığı için, bireyin nefesinde ölçülen gazlar aslında kan kimyasının bir yansımasıdır. Burada incelenmek üzere balona toplanan nefes gazları biraz sonra ölçülecektir.

Olfaktometrik Koku Hassasiyet Testi

Bireyin burnuna yukarıda solaki resimde görülen düzenek ile bilinen bir koku gönderilir. Musluk giderek açılır ve bireyin ilk koku algıladığı ,nda haber vermesi istenir. Böylece bireyin koku algılama hassasiyeti (eşik değeri) tespit edilir. Ağız kokusu hastalarında bu eşik değer yüksek bulunur ve teşhis edilmesini sağlar. Böylece bireyin anlık ağız kokusu kaç ölçülürse ölçülsün ağız kokusu hastası ise teşhis etmek mümkün olur.

Koku alma eşik değeri tespiti


Dorso-lingual koklamanın yoklanması

Bazı bireyler dillerindeki konjenital ektopik tat reseptörleri ile koku alırlar (kemosensor disfonksiyon veya disguzi). Bu hastalar dilindeki kok alma sensorları bulunur ve ağız kokusunu diliyle hissederler fakat kimseyi ikna edemezler. Aslında gerçekten hiç kimsenin duymadığı bir ağız kokusunu gerçekten duymaktadır. Bu bireyleri teşhis edebilmek için ağızda suni bir koku oluşturulur ve dil uyuşturulur. Koku algısı yoklanır.

Halitorium Klinikte Tespit Edilebilen Ağız Ve Nefes Kokusu Gazları Şunlardır:

  • Uçucu organik gazlar (116 tane)
  • Azotlu gazlar (amonyak-NH3)
  • Kükürtlü gazlar +4 değerlikli olanlar (SO2)
  • Kükürtlü gazlar -2 değerlikli olanlar (H2S vs..)
  • Parlayıcı gazlar (Hidrojen, metan grubu, (72 tane)
    Ölçülebilen gazların listesi için tıklayınız.

Ağız Ve Nefes Kokusu Ölçüm Raporu

Bütün ölçümler bir ağız kokusu ölçüm raporu şeklinde teslim edilir. Raporda hangi gazın ağız kokusu veya nefes kokusu yarattığı ve bireyin neresinden kokunun ağırlıklı olarak ortaya çıktığı anlaşılabilir. Bu rapor ile hangi doktora gideceği bireyin kendi insiyatifindedir. Örnek bir rapor görmek için tıklayınız.