Kategori: Diş Hekimlerine

Yayım tarihi

Ağız Kokusu Ölçümüne Hedef Olan Gazlar

Burada sadece organik gazlar vardır, azotlu ve kükürtlü ağız kokusu gazları listelenmemiştir Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. (Dr. Murat Aydın, https://agizkokusumerkezi.com

PID (Photo Ionisation Sensor) SENSORU İLE ÖLÇÜLEBİLEN UÇUCU HİDROKARBONLAR

  • 1 Acetaldehyde 75-07-0 C2H4O 10.23 C25 5.14
  • 2 Acetic acid Ethanoic acid 64-19-7 C2H4O2 10.66 10 23.05
  • 3 Acetic Anhydride Ethanoic acid Anhydride 108-24-7 C2H4O 10.14 5 6.10
  • 4 Acetone 2 – Propanone 67-64-1 C3H6O 9.71 500 1.24
  • 5 Acetophenone 0.59
  • 6 Allyl Alcohol 107-18-6 C3H6O 9.67 2 2.92
  • 7 Ammonia 7664-41-7 NH3 10.16 25 12.80
  • 8 Amyl Acetate mix of n-Pentyl acetate &
  • 2-Methylbutyl acetate
  • 628-63-7 C7H14O2 <9.9 100 1.92
  • 9 Arsine Arsenic trihydride 7784-42-1 AsH3 9.89 0.05 2.38
  • 10 Benzene 71-43-2 C6H6 9.25 0.5 0.55
  • 11 Bromine 7726-95-6 Br2 10.51 0.1 1.30
  • 12 Bromomethane 2.72
  • 13 1,4-butanediol 37.20
  • 14 Butadiene 1,3-Butadiene, Vinyl ethylene 106-99-0 C4H6 2 0.73
  • 16 Butanol, 1- Butyl alcohol, n-Butanol 71-36-3 C4H10O 9.99 C50 4.09
  • 17 Butanol, t- tert-Butanol, t-Buty alcohol 75-65-0 C4H10O 9.9 100 3.24
  • 18 2-Butanone 0.90
  • 19 Butoxyethanol, 2- Butyl Cellosolve, Ethylene
  • glycol monobutyl ether
  • 111-76-2 C6H14O2 <10 25 1.44
  • 20 Butyl acetate, n- 123-86-4 C6H12O2 10 150 2.38
  • 21 Butylamine, t- tert-butylamine 1.01
  • 22 Butyl mercaptan 1-Butanethiol 109-79-5 C4H10S 9.14 0.5 0.61
  • 23 Butyrolactone gama-butyrolctone 3.01
  • 24 Carbon disulfi de 75-15-0 CS2 10.07 10 1.25
  • 25 Chlorobenzene Monochlorobenzene 108-90-7 C6H5CI 9.06 10 0.49
  • 26 Cumene Isopropylbenzene 98-82-8 C9H12 8.73 ne 0.54
  • 27 Cyclohexane 110-82-7 C6H12 9.86 50 1.44
  • 28 Cyclohexanone 108-94-1 C6H10O 9.14 300 0.82
  • 29 Cyclohexene 110-83-8 C6H10 8.95 10 0.80
  • 30 Decane 124-18-5 C10H22 9.65 50 1.24
  • 31 Diacetone alcohol 4-Methyl-4-hydroxy-2-
  • pentanone
  • 123-42-2 C6H12O2 9.65 0.73
  • 32 Dibromoethane, 1,2- EDB, Ethylene dibromide, Ethylene bromide 106-93-4 C2H4Br2 10.37 ne 2.03
  • 33 Dichlorobenzene, o- 1,2-Dichlorobenzene 95-50-1 C6H4CI2 9.08 25 0.50
  • 34 Dichloroethene, t-1,2- t-1,2-DCE,
  • tris-Dichloroethylene
  • 156-60-5 C2H2CI2 9.65 200 0.45
  • 35 Diesel Fuel 68334-30-5 m.w. 226 11 0.80
  • 36 Diethylamine 109-89-7 C4H11N 8.01 5 0.89
  • 37 Dimethoxymethane 1.51
  • 38 Dimethylacetamide, N,N- DMA 127-19-5 C4H9NO 8.81 10 0.66
  • 39 Dimethylformamide, N,N- DMF 68-12-2 C3H7NO 9.13 10 0.81
  • 40 Dimethyl sulfoxide DMSO, Methyl sulfoxide 67-68-5 C2H6OS 9.1 ne 1.40
  • 41 Dioxane, 1,4- 123-91-1 C4H8O2 9.19 25 1.48
  • 42 Epichlorohydrin ECH Chloromethyloxirane,
  • 1-chloro2,3-epoxypropane
  • 106-89-8 C2H5CIO 10.2 0.5 7.70
  • 43 Ethanol Ethyl alcohol 64-17-5 C2H6O 10.47 1000 10.70
  • 44 Ethene Ethylene 74-85-1 C2H4 10.51 ne 10.20
  • 45 Ethyl acetate 141-78-6 C4H8O2 10.01 400 4.10
  • 46 Ethylacetoacetate C6H10O3 1.14
  • 47 Ethylbenzene 100-41-4 C8H10 8.77 100 0.53
  • 48 Ethylene glycol 1,2-Ethanediol 107-21-1 C2H6O2 10.16 100 15.30
  • 49 Ethylene oxide Oxirane, Epocyethane 75-21-8 C2H4O 10.57 1 12.20
  • 50 Ethyl ether Deithyl ether 60-29-7 C4H10O 9.51 400 1.15
  • 51 Heptane, n- 142-82-5 C7H16 9.92 400 2.35
  • 52 Hexane, n- 110-54-3 C6H14 10.13 50 4.06
  • 53 Hydrazine 302-01-2 H4N2 8.1 0.01 2.60
  • 54 Hydrogen sulfi de 6/4/7783 H2S 10.45 10 3.30
  • 55 Iodine 7553-56-2 I2 9.4 C0.1 0.14
  • 56 Isoamyl acetate Isopentyl acetate 123-92-2 C7H14O2 <10 100 1.79
  • 57 Isobutanol 2-Methyl-1propanol 78-83-1 C4H10O 10.02 50 4.99
  • 58 Isobutene Isobutylene, Methyl butene 115-11-7 C4H8 9.24 ne 1.00
  • 59 Isooctane 2,2,4-Trimethylpentane 540-84-1 C8H18 9.86 ne 1.21
  • 60 Isophorone 78-59-1 C9H14O 9.07 C5 0.74
  • 61 Isopropanol Isopropyl alcohol, 2-propanol 67-63-0 C3H8O 10.12 400 5.93
  • 62 Isopropylamine 1.28
  • 63 Isopropyl ether Diisopropyl ether 108-20-3 C6H14O 9.2 250 0.84
  • 64 Jet fuel JP-5 &JP-8 Jet 5, Kerosene type aviation
  • fuel
  • 8008-20-6 m.w. 167 15 1.06
  • 65 Jet A Jet A-1, Kerosene type 8008-20-6 m.w. 165 15 1.06
  • 66 Jet A1 fuel 1.06
  • 67 Mesityloxide 0.54
  • 68 Methoxyethanol, 2- Methyl cellosolve, Ethylene
  • glycol monomethyl ether
  • 109-86-4 C3H8O2 10.1 5 2.22
  • 69 MethoxyethoXyethanol, 2- 2-(2-methoxyethoxy) ethanol
  • Diethylene glycol monomethyl
  • ether
  • 111-77-3 C7H16O <10 ne 2.42
  • 70 1- Methoxy-2-propanol 1.85
  • 71 Methyl acetate 79-20-9 C3H6O2 10.27 200 6.44
  • 72 Methylacetoacetate 1.30
  • 73 Methyl acrylate Methyl 2-propenoate, acrylic
  • acid methyl ester
  • 96-33-3 C4H6O2 9.9 2 3.40
  • 74 Methylamine Aminomethane 74-89-5 CH5N 8.97 5 1.64
  • 75 Methylbenzoate 0.93
  • 76 Methyl benzyl alcohol 7.12
  • 77 Methyl bromide Bromomethane 74-83-9 CH3Br 10.54 1 1.98
  • 78 Methyl t-butyl ether MTBE, tert-Butyl methyl ether 1634-04-4 C5H12O 9.24 40 0.89
  • 79 Methyl ethyl ketone MEK, 2-Butanone 78-93-3 C4H8O 9.51 200 0.97
  • 80 Methyl isobutyl ketone MIBK, 4-Methyl-2-pentanone 108-10-1 C6H12O 9.3 50 1.14
  • 81 Methyl mercaptan Methanethiol 74-93-1 CH4S 9.44 9.44 0.58
  • 82 Methyl methacrylate 80-62-6 C5H8O2 9.7 9.7 1.57
  • 83 Methyl propyl ketone MPK, 2-Pentanone 107-87-9 C5H12O 9.38 9.38 0.87
  • 84 Meth-2-pyrrolidone, N- NMP, N-Methylpyrrolidone,
  • 1-Methyl-2-pyrrolidinone,
  • 1-Methyl 2-pyrrolidone
  • 872-50-4 C5H9NO 9.17 ne 1.02
  • 85 Naphthalene Mothballs 91-20-3 C10H8 8.13 10 0.40
  • 86 Nitrobenzene 98-95-3 C6H5NO2 9.81 1 1.90
  • 87 Octane, n- 111-65-9 C8H18 9.82 300 2.10
  • 88 Pentane 109-66-0 C5H12 10.35 600 8.40
  • 89 2-Pentanone 0.87
  • 90 Phenol Hydroxybenzene 108-95-2 C6H6O 8.51 5 1.10
  • 91 phenylethylalcohol Phenol Ethyl alcohol 9.04
  • 92 Phosphine 7803-51-2 PH3 9.87 0.3 3.02
  • 93 Picoline, 2- 2-Methylpyridine 0.72
  • 94 Picoline, 3- 3-Methylpyridine 108-99-6 C6H7N 9.04 ne 0.92
  • 95 Propanol, n- Propyl alcohol 71-23-8 C3H8O 10.22 200 4.91
  • 96 Propanol, 2- Propyl alcohol C3H8O 5.53
  • 97 Propene Propylene 115-07-1 C3H6 9.73 ne 1.41
  • 98 Propylene oxide Methyloxirane 75-56-9 C3H6O 10.22 20 6.30
  • 99 Pyridine 110-86-1 C5H5N 9.25 5 0.78
  • 100 Quinoline 0.97
  • 101 Styrene 100-42-5 C8H8 8.43 20 0.47
  • 102 Tetracholoethylene C2Cl4 0.60
  • 103 Tetrahydrofuran THF 109-99-9 C4H8O 9.41 200 1.53
  • 104 Thiophene 0.41
  • 105 Toluene Methylbenzene 108-88-3 C7H8 8.82 50 0.53
  • 106 Trichloroethylene TCE, Trichoroethylene 79-01-6 C2HCI3 9.47 50 0.51
  • 107 Trimethylbenzene, 1,2,3 0.49
  • 108 Trimethylbenzene, 1,2,4 108-67-8 25 0.43
  • 109 Trimethylbenzene, 1,3,5 1,3,5-(CH3)3C5H6 0.34
  • 110 Turpentine Pinenes (85%) + other
  • diisoprenes
  • 8006-64-2 C10H16 8 100 0.50
  • 111 Vinyl actetate 108-05-4 C4H6O2 9.19 10 1.17
  • 112 Vinyl chloride Chloroethylene, VCM 75-01-4 C2H3CI 9.99 5 1.90
  • 113 Vinyl cyclohexone VCH 1.40
  • 114 Xylene, m- 1,3- Dimethylbenzene 108-38-3 C8H10 8.56 100 0.45
  • 115 Xylene, o- 1,2- Dimethylbenzene 95-47-6 C8H10 8.56 100 0.54
  • 116 Xylene, p- 1,4- Dimethylbenzene 106-42-3 C8H10 8.44 100 0.47

LEL (Lower Explosive Limit) SENSORU İLE ÖLÇÜLEBİLEN UÇUCU HİDROKARBONLAR (Hidrojen metan grubu parlayıcı gazlar)

  • 1,3- Butadiene
  • Acetaldehyde
  • Acetic Acid
  • Acetone
  • Acetonitrile
  • Acrylonitrile
  • Ammonia
  • Amyl acetate-n
  • Amylamine
  • Benzene
  • Butane-n
  • Butene-1
  • Butyl acetate-n
  • Butyl alcohol-n
  • Butyl alcohol-sec
  • Butyl alcohol-tert
  • Cyclohexane
  • Decane-n
  • Diethyl ether
  • Dimethylformamide
  • Dimethylamine, anhydrous
  • Dioxane-p
  • Dodecane-n
  • Ethane
  • Ethyl alcohol
  • Ethyl benzene
  • Ethyl ether
  • Ethylamine
  • Ethylene
  • Ethylene oxide
  • Formaldehyde gas
  • Gasoline, aviation-
  • Gasoline, aviation
  • Heptane-n
  • Hexane-n
  • Hydrogen
  • Isoprene
  • Isopropyl alcohol
  • Isopropyl ether
  • Isopropylamine
  • Jet fuel, JP-4
  • Methane
  • Methyl alcohol
  • Methyl ethyl ketone
  • Methyl methacrylate
  • Naphtha
  • Octane-n
  • Pentane-n
  • Propane
  • Propyl acetate-n
  • Propyl alcohol-iso
  • Propyl alcohol-n
  • Propylamine-n
  • Propylbenzene-n
  • Propylene
  • Propylene oxide
  • Styrene
  • Tetradecane-n
  • Tetrahydrofuran
  • Tetrahydrofurfuryl alcohol
  • Toluene
  • Triethylamine
  • Trimethylamine
  • Vinyl acetate
  • Vinyl Chloride
  • Vinyl ethyl ether
  • Xylene-m
  • Xylene-o
  • Xylene-p
Yayım tarihi

Diş Hekimliğinde Aletlerin Korozyonunu Engellemek

Paslanma Nasıl Engellenir?

Sodyum Nitrit (NaNO2) Oksitleyi, beyaz, kokusuz tozdur. Toksiktir.
Mol kütlesi = 69 g/mol.
Yoğunluk = 2.1 gr/cm3 (20 derecede)
pH = 9 (100 g/L 20 derecede)
Kaynama = 280 derece
Buharlaşma = 320 derece
Dekompozisyon ısısı =320 derece
Suda çözünürlük = 820 g/L (20 derecede)
Alkolde çözünürlük = 30 g/L (20 derecede)
Piyasada kimyasal madde satıcılarında 100 gramlık ve 1 kiloluk şişelerde satılmakta olan Sodyum Nitrit (NaNO2) ten bir şişe temin edilir.
Merck firması sipariş kodu #106549 dur.
Tıp Kim San sipariş kodu #207015302 dir.

Konsantrasyonu %0.1 olmalıdır.Pratik olarak, antiseptik solüsyonun içerisine (bir petri kutusuna çay kaşığının ucu kadar) ilave edilir. Bundan sonra solüsyon içerisinde bekleyen metalik aletler paslanmayacaktır.

Her antiseptik solüsyon içerisine ilave edilebilmemlidir. Halojen gurubu antiseptikler (Poviodin, NaOCl, Lugol, tendürdiyot) içerisine ilave edilirse halojen ile birleşerek tuzlaşır ve hem antiseptik hem de sodyum ntirit deaktive olur.

Antiseptik solüsyon her hazırlandığında içerisine ilave edilmelidir. Solüsyonun antiseptik kuvvetini azaltıp azaltmadığı yolunda her hangi bir çalışma yoktur.

Stok antiseptik solüsyona sodyum nitrit konulmaz. Kullanılacak olan solüsyona ilave edilir.

Yayım tarihi

Köprü Gövdesinin Altı Kapalı İse Ağız Kokusu Sebebidir

Köprü gövdelerinin altına girebilecek ince uçlu fırçalar ve süngerimsi – misinalı diş ipleri eczanelerimizde bulunmaktadır. Günde en az 2 defa dişler fırçalandıktan sonra köprü temizliği bunlarla yapılır.
Ağız kokusunun en sık rastlanan sebebi köprü gövdesinin altının kapalı olmasıdır. Laboratuvardan gelen köprü gövdelerinin altı yanlışlıkla kapalı bırakılmış olabilir. Eğer bu durum diş hekiminin de gözünden kaçarsa ağız kokusu sebebi olabilmektedir.

Hatalı hazırlanmış bir köprünün fotoğrafları görülmektedir. Kapalı yapılan yerler yeşil oklarla gösterilmiştir. Laboratuvardan ağıza yapıştırılması için gönderilen köprünün dişsiz bölgeye basan gövde kısmında temizlik yapılabilmesi için yeterli boşluk bulunmamaktadır. Buraya sıkışabilecek besinlerin ağız koku yapması pek mümkündür.

Düzeltilmiş şekli görülmektedir. Kırmızı oklar kesilen bölgeleri göstermektedir. Şimdi ortaya çıkan boşluk temizlik yapılmasına müsaittir. Ayrıca salya bu boşluğa girip kolayca yıkama yapabilir ve dil sürtünerek bu bölgeyi bütün gün temizleyecektir. Ağız kokusu yapması ihtimali pek azdır.

Yukardaki iki fotoğraf, kötü yapılmış bir köprünün diş etine baskı uygulayan ve besinlerin takılı kalmasına sebep olan gövde altı bölgesini gösteriyor. Ağız kokusunu engellemek için sarı çizginin altında kalan ve yeşil oklarla işaret edilen kısmın kesilmesi ve uzaklaştırılması gerekir. Aşağıdaki fotoğraflarda köprü ağız kokusu yapmayacak şekilde düzenlenmiştir. Bireyler buradaki açıklığa kısa sürede alışırlar.

Doğru ve olması gereken şekildeki gibidir.. Köprü gövdesinin altı kesilmiştir, doğru şekil verilmiştir, ağıza yerleştirildikten sonra dile bakan boşluk görülmektedir. Burasının ne kadar kolay temizlenebilen bir boşluk oluşturduğuna dikkat ediniz. Besinler buraya girer ve derhal kendiliğinden çıkar. Sıkışma olmayacağı için şahıs bu boşluğa kısa sürede alışır. Bu boşluk koku yapmaz.

Kaynak: Aydın M. Ağız kokusu. Nobel yayınevi 2008 İstanbul

(Bu yazı meslektaşlarımın dikkatini bu konuya çekmek için hazırlanmıştır)

Yayım tarihi

Ağız Kokusu Etyolojik (Sebebine Göre) Sınıflaması

Ağız kokusu sınıflaması (aydın M, 2014)
Tip 1 ağız kokuları dil sırtına biriken protein artıkların bakteriler tarafından parçalanması yolu ile meydana gelir.

Tip 2 ağız kokuları burun-akciğer arasında her hangi bir noktada üretilen çirkin kokulu gazlar sebebi ile ortaya çıkar. Sıklıkla bademcik, bronşit ve sinüzit gibi hastalıklara eşlik eder.

Tip 3 ağız kokuları eğer midedeki gazlar çirkin kokulu ise ve mide kapağında sızıntı fazla ise ortaya çıkar.

Tip 4 kokuları (nefes kokuları) kan içerisinde çözünmüş gazların akciğer havasına geçmesi ile ortaya çıkar. Böbrek, karaciğer, gut, kanser, metabolik hastalıklar, şizofreni, kalp yetmezliği, kabızlık, laktoz intoleransı, Celiac ve Chron hastalığı ve buna benzer diğerleri. Bu konuda detaylı bilgi bu sayfada bulunmaktadır.

Tip 5 ağız kokuları (subjektif kokular) bireyin kendisinden başka hiç kimsenin algılamadığı kokulardır. İki türlüdür:

  1. Nörojenik form: Gerçekten koku algısı vardır, ama bizler bilmeyiz. Örneğin: retronasal olfaksiyon (genizden koku alma), kemosensor disfonksiyon (tat-koku algısını karıştırma), koku halüsinasyonu, fantozmi (olmayan kokuyu almak). Hepsine birden self halitosis denir.
  2. Psikojenik form: Gerçek bir koku algısı yoktur, birey koku aldığını zannetmektedir. Örneğin halitofobi, halitosis obsesyonu, delüsyonel halitosis gibi. Son ikisine imajiner halitosis denir. Bu konuda detaylı bilgi bu sayfada bulunmaktadır

Tip 0 ağız kokuları, (fizyolojik kokular) bütün ağız kokusu çeşitlerinden biraz ve makul oranda herkeste bulunur. Bireyde mevcut olan her çeşit ağız kokusunun sosyal bakımdan tolere edilebilir miktarlarının toplamına verilen isimdir. Tedavi edil(e)mez. Örneğin sabah ağız kokusu, veya açlıkta duyulan ağız kokusu gibi. Bu kokuyu kabullenmek mümkün ve gereklidir. Fizyolojik kokudan rahatsız olmak normal değildir, bu durum sıklıkla halitofobi hastalarında görülür.

Halitorium ağız kokusu ölçüm ve teşhis muayenehanesi

Ağız kokusu ölçen cihaz- Halitor

ağız kokusu nasıl ölçülür

Kaynaklar:

  • Aydın M. , Harvey-Woodworth CN. Halitosis: a new definition and classification. Br Dent J, 2014; 217: E1 doi 10.1038/sj.bdj.2014.552
  • Aydin M, Bollen CM, Özen ME. Diagnostic Value of Halitosis Examination Methods. Compend Contin Educ Dent. 2016 37(3):174-178
  • Özen ME, Aydin M. Subjective halitosis: definition and classification. J N J Dent Assoc, 2015; 86(4):20 -24.
  • Aydin M. Özen ME. Kirbiyik U, Evlice B, Ferguson M, Uzel I. A new measurement protocol to differentiate sources of halitosis. Acta Odontol Scand., 2016, 11:1-5 DOI: 10.3109/00016357.2016.1163732
  • Aydın M. Ağız kokusunu anlamak ve sınıflamak. Turkiye Klinikleri J Oral Maxillofac Surg-Special Topics 2016;2(1):5-16
  • Aydın M. Ağız Kokusu Muayane Yöntemleri ve Güvenilirlikleri. Turkiye Klinikleri J Oral Maxillofac Surg-Special Topics 2016;2(1):17-30
  • Aydın M. Teşhisten Tedaviye AĞIZ KOKUSU. Nobel kitabevi, 2008, İstanbul
Yayım tarihi

NEDEN HALİTOSİLDEN PARA ALMIYORUM

Para

Ülkemizde işe yarayan bir ağız kokusu gargarası bulunmadığını gördüm ve yıllar kadar önce ağız ve vücut kokularını gideren bir kimyasal formülü geliştirdim.
Formülü ücretsiz olarak kullanması için bir yerli firmaya verdim. Bu gün HalitosilZn ismi ile piyasada satılmaktadır. Kendisinden ücret istemediğim için firma bana borcunu ödemek ve teşekkür etmek amacı ile kutunun üzerine ismimi yazmış sağ olsun. Ben bunu talep etmemiştim.

Bana sık sık soruyorlar neden bu gargaranın satışından neden para istemiyorsun diye. İşte bunu anlatmak amacı ile bu yazıyı kaleme alıyorum.

Günümüzde doktorlar, diş hekimleri, eczacılar ve sağlık çalışanlarının içerisinde bir grup kardeşimiz veya hitabeti kuvvetli olan hekimler ücret karşılığında seminerler, toplantılar, kurslar düzenliyorlar, youtube videoları çekiyor, instagramda ürün reklamı yapıyorlar. Belirli bir ticari ürünü hedef alan bazı tıbbi bilgileri anlatıyorlar, bilimsel gerçekleri azıcık saptırıp reklamını yaptıkları ürünü kayıracak şekilde spekülatif yaklaşıyorlar konuya. Ya satılmasını istedikleri ürünü abartıyorlar veya minik bir tıbbi gerçeği abartıyorlar. Yönlendirilmiş abartı yapıyorlar. Bir videonun asıl hedefinin firmanın ürününün reklamını yaparak satış yapmasını temin etmek olduğu çok kolay anlaşılmasına rağmen bunu herkesin biliyor olmasına rağmen hiç kimse sesli telaffuz etmiyor. Hatta taktir ve hayranlıkla hipnotize olmuş gibi izliyor, tıklıyor, abone oluyor, hayranlıkla ürünün peşinden koşuyor. Stokholm sendromu gibi sanki.
Firma memnun. Ürünlerinin reklamını yaptırmış satışını artırmış, ticari pirim elde etmiş oluyor. Reklamı yapan sağlık çalışanı da öyle. Yani alan razı satan razı. Herkes memnun.

(Tıpkı kök kanalı dolgusunda kortizol kullanılmasının sakıncalı olduğu bilinmesine rağmen herkesin memnun olması gibi. veya karbamit peroksitin dişi tatmin edici şekilde beyazlatmadığını herkesin biliyor olmasına rağmen kimsenin şikayetçi olmadığı gibi)

Katılımcı ve firmayı anlayışla karşılıyorum ama bu senaryoda diğer rolleri doğru bulmuyorum. Paranın, sermayenin ve ilaç kartellerinin yönettiği bilim, toplum sağlığını sıkıntıya sokabilecek pozisyonlara kapı açabilir. Hangi firma daha fazla öderse o ürünün bilimi yapılacak demektir. Bilim ve eğitim kalite kaybetmiş olabilir.
Firmalar birbirleri ile rekabet yaparken hangi hocayı (sağlık çalışanını) tutacaklarını konuşuyorlar kendi aralarında.

İşte ben bu senaryoda reklam yapan, ürün tanıtan, paralı kurs veren sağlık çalışanı rolünü red ediyorum. Güvenilirliğimi ve hekim olarak dik duruşumu korumak, sadece bilime sadakat gösterdiğimi ifade etmek, parayı yok hükmünde kabul ettiğimi ortaya koymak için kendi geliştirdiğim ve patentini tescil ettirdiğim ürünün satışından para almıyorum. Para ile bilim arasında yeterince kalın bir duvar koyduğumu ve böylece hastalarıma güven verdiğimi düşünüyorum.

Kendi geliştirdiğim gargaradan ücret almayışımın sebebi budur. Bu sağlık çalışanları ile arama mesafe koymak için, onlardan uzak olduğumu kendime ve çevreme göstermek için, onurlu durmak, paranın emrinde olmadığımı tescil etmek, omurgalı kalmak için para almıyorum. Paralı senaristlerden intikam almak için para almıyorum.

Kutu üzerinde ismimin yazıyor olması bile beni reklamcı zannettiriyor olabileceğini sonradan fark ederek firmadan kutu üzerindeki ismimin kaldırılmasını istedim. Fakat Binlerce etiketi matbaadan bastırdıklarını bu isteğimi hemen yerine getiremeyeceklerini ancak yeni etiket bastırılacağı zaman kutu üzerinden ismimi silebileceklerini söylediler. Bu gün piyasada satılmakta olan ürünlerin üzerinde bir süre daha ismimi görmek mümkün olacaktır, zamanla bu isim silinecektir.

Şimdi reçeteme Halitosil yazarken güvendeyim. Sağlamım. Dimdik duruyorum. Hiç kimse para için kendi ilacını yazıyor diyemez. Hiç kimse para için ilacını övüyor diyemez. Hiç kimse reklam yaptığımı söyleyemez. Buna rağmen sorsalar bile geliştirdiğim ürünü tek başına telafuz etmiyor diğer ağız kokusu ürünlerinin isimlerini de belirtiyor böylece demokratik, davrandığıma inanıyorum.

Halitosil gargaranın satışından ücret almadığımın sebebi budur.
Ülkemizde bir eksiği giderdiğimi düşünüyorum.
Sordunuz anlattım.

Yayım tarihi

AĞIZ KURULUĞU

Ağızdaki salya debisi dakikada 0.5 ml den az ise ağız kuruluğu kabul edilir.  Parasempatik sinir aktivasyonundaki azalma, bezin atrofisi, ağzın açık kalması ve bazı hastalık ve ilaçlar buna sebep olur. Tedavisi su içmek değildir, çok su içmek idrar yapar salya yapmaz.

Ağız kuruluğunun mekanizması

Ağız kuruluğu toplumda rastlanma sıklığı hem bölgesel değişiklikler gösterir hem de toplumun beslenme alışkanlıkları ve genel sağlığına indekslidir. En sık rastlanan sebepleri aşağıda sıralanmıştır. Yutkunma zorluğu, sindirim eksikliği, ağız kokusu, farinjit, fonasyon bozukluğu gibi sonuçları vardır.
Mekanizmalar:
1- Bez atrofiye uğramıştır. Artık kolinerjik sinir uyarısı gelse bile bezin kendisi salya üretememektedir. Yaşlılık, radyoterapi ve Sjögren sendromu örnek verilebilir.
2- Kolinerjik stimülasyon yoktur. Bez çalışabilmektedir fakat parasempatik sinir aktivasyonu yoktur. Heyecanlı ve adrenalinli yaşantısı olan bireylerde, uykusuzluk, uzun seyahat, sınav heyecanı, gibi durumlarda ortaya çıkar.
3- Ağız açık kalıyor olabilir. Salya bezi çalışıyordur, sinir aktivasyonu da mevcuttur, salya yeteri kadar geliyordur fakat ağız kapanmadığı için mevcut salya hızla kurumaktadır.

Şimdi bunları masaya yatıralım:

1- Bez atrofisi

Parotis dahil diğer büyük tükrük bezleri, ve hatta submuköz bezler yaş ile birlikte giderek küçülür. Alkol ve sigaranın bez atrofisine katkısı olabilir. Ayrıca kötü ağız hijyeni tükrük bezi atrofisini hızlandırır.
Radyoterapi gören şahısların iyonize edici ışınlar sebebi ile bez parenkiminde hasar oluşur ve hücre rejenerasyonu durduğu için iyileşme görülmez.
Sjögren sendromunda ise otoimmün bir mekanizma ile B limfositleri IL-6 ve IL-10 aracılıklı olarak bez lümenindeki asiner hücrelere karşı antikor üretmeye başlar, bez lümeninde hasar meydana getirir ve bezin salya üretme yeteneği kaybolur. Orta yaş kadınlarda erkeklere kıyasla 9 kat fazla görülür. Hastalık ilerlediğinde Th1 ve Th17 hücreleri dokuya toplanarak hasarı artırır.
Antihistaminik başta olmak üzere bir çok ilaç tükrük salgısını ya otonom sinir sistemi seviyesinde veya bez parankiminde reseptör seviyesinde bloke edebilir. Antihipertansifler, antitussif, antidiyaretik, antiasmatik ilaçlar, bronkospazm yapıcılar, antikolinerjik ilaçlar kuvvetli biçimde salya kısıtlaması yapabilir.
Bez atrofisi ile seyreden ağız kuruluklarında fazla bir tedavi seçeneği yoktur. Replasman yoluna gidilir.

2- Parasempatik aktivasyon

Otonom sinir sisteminin profili
Parasempatik ve sempatik sinir liflerinin hakimiyet bölgeleri

Nervus vagus, kafa tabanından çıkar, ince bağırsağın bitip kalın bağırsağın başladığı apandisit adı verilen bölgeye (Processsus vermiformis‘e) kadar bütün bağırsağı inerve eder, ayni zamanda glossopharyngeal pleksustan parotis ve dil altı salya bezlerine iplikler taşır.  Salyanın tetiklenmesinden sorumludur. Bu sinirin parasempatik uyarımları salya bezinde salya salgılanmasını sağlar. Bu kural bütün vücut salgıları için geçerlidir. Parasempatik sinir iplikleri uyarılınca organda salgı artışı olur. ter, göz yaşı, salya ve solunum salgıları bu şekilde salınır. Sinir lifinin parasempatik uyarısı durduğunda organdaki salgı durur. Örneğin burun salgısı kaybolur ve burun kurur, göz yaşı kuruyabilir veya salya kuruyabilir. Eğer organa giden sinir lifi parasempatik uyarıyı yeniden kazanırsa organda salgı yeniden normale döner. Bu tür ağız kuruluğu hyposalivaton (salyanın azalması) dır.

Çocuklarda diş çıkarma sırasında göz yaşarması ve salya artışı görülmesinin sebebi çıkmakta olan dişin deldiği diş etinden etrafa yayılan histamin isimli maddenin  gözyaşı  ve tükrük bezlerine giden parasempatik sinir liflerini uyarmasıdır. Bu sebeple otonom sinir sisteminin parasempatik parçasının aktive edilmesi, dürtüklenmesi, uyanık tutulması, stimüle edilmesi salyayı artırır ve/ya salyanın artmasına katkı sağlar.

Eğer sindirim kanalının bir ucunu, köşesini, veya herhangi bir parçasını besin maddeleri ile meşgul edersek, uyarmış oluruz, böylece N. vagus‘un geçtiği yol üzerinde uyarı elde eder veya salgı için gerekli uyarıyı elde etmiş oluruz. Bu durum sindirim kanalı dolu ve meşgul ise/iken salyanın artmasına sebep olur. Bu sebeple ağız kuruluğu şikayet olanlara sindirim kanalını meşgul edecek, kolay sindirilmeyecek, saatlerce sindirim kanalında kalacak besinler önerilebilir. 

Sindirim kanalı dolu iken diş gıcırdatmanın 
Gece dolu mide ile uyuyanların yastığına salya akmasının
Diş çıkarma sırasında salya artmasının 
Kabız bireylerin aşırı ve kolay terlemesinin sebebi parasempatik aktivasyonun amacını aşacak kadar artmış olmasıdır. Yani ağız kuruluğunun tersine döndüğü rahatsızlıklardır.

3- Ağzın açık kalması

Bazı insanlarda istirahat konumunda dudaklar ağzı ve dişleri kapatmaz. Eğer böyle bir durum varsa aralık kalan dudaklar arasından geçen hava ağzın ve boğazın kurumasına sebep olacaktır. Dikkat ediniz: bu durumda salya eksik değildir, salya üretimi sınırlı değildir, sadece üretilen salya dışarı akmakta veya kuruduğu için ağızda kuruluk meydana gelmektedir. Bu türlü ağız kuruluğuna xerostomia denir. Bu bir hyposalivaton değildir.
Bu konuda bir terminoloji kaosu vardır. Xerostomia (serostomi okunur) bireyin ağzını kuru hissetmesi anlamına gelir. Hiposalivasyon terimine sinonim olarak xerestomia terimi kullanılmaktadır. Ancak xerostomia terimi Dysgeusia (disguzi okunur) hastalıklarını da içine alır . Disguzi tat alma hissinde değişim demektir. Yani bireyin ağzı kurumasa ve tükrük kalitesi değişip ağzını kuru hissediyorsa bile xerostomia olarak isimlendirmek gerekir. Fakat biz ağızdaki salyanın ölçülerek 0.5ml/dakika dan küçük olduğu durumlara “ağız kuruluğu” adını veriyoruz.

Ağız kuruluğunun teşhisi

Bireyin ağzım kuruyor, dilim damağıma yapışıyor demesi en belirgin şikayettir.
Bireyin eline bir kap verilir ve 1 dakika boyunca sürekli tükürmesi söylenir. Elde edilen salyanın hacmi ölçülür. Salya 0.5 ml/dk debisinin altına düştüğünde ilk kuruyan damak kubbesinin en derin yeridir. Bu sebeple bireyin kafasını geriye yatırıp damak kubbesinin derin noktasına göz ile bakıldığında bu bölgenin kuru olduğu görülür. Bu amaç ile üretilmiş salya kalınlığını ölçen elektronik aletler de piyasada bulunmaktadır ancak bunlara ihtiyacımız olduğu kesin değildir.
Bireyin tam kan tablosu istenir. Kan tablosunda iyonlar, ALT, AST, LDH, RF, ASO ve hemogram değerlendirilip normal dışına çıkan bir değer varsa ilgili hekim ile temas edilir. Ancak kan tablosundaki değişimler olası bir sistemik hastalık düşündürür.
Dudak veya yanak içinden biyopsi yapılarak Sjögren sendromu bakımından patoloji laboratuarında incelenmesi gerekir.

Ağız kuruluğunun tedavisi

Bez atrofisi ile meydana gelen ağız kuruluklarının maalesef etkin ve başarılı bir tedavisi yoktur. Yapılan hiç bir tedavi yeterince tatmin edici ve kalıcı değildir. Bu sebeple ancak rahatlatıcı ve replasman yapıcı önlemler alınabilmektedir.
Hijyen sağlanmalıdır. Vitamin mineral desteği zararlı değildir, faydası bulunduğu da gösterilmemiştir.
Parasempatik aktivasyonun artırılması amacı ile uzun uyku dingin (koşturmasız) bir hayat tarzı gereklidir. Bu durum parasempatik aktivasyonu sağlayabilir veya destekleyebilir.
Kardiyolog izin verirse parasempatomimetik ilaçlar verilebilir. Bu ilaçlar kalbi yavaşlatıp tansiyonu düşürdüğü için aile hekiminin bilgisi dahilinde kullanılmalıdır.
Pilokarpin içeren göz damlası dil altına günde 5-6 damla uygulanabilir. Kolinerjik etki oluşturup eğer atrofiye olmadıysa bezi salya üretimine sürükleyecektir. (Motamed B, 2022)
Acılı, biberli, turşu, limon, baharatlı beslenme tercih edilmelidir. Bu tatlar salyayı artırır.
Ancak bu ilaç astım, spastik kolon, bradikardi, hipotansiyon, hipertiroidi, epilepsi, Parkinson, myasteina gravis hastalarına verilmez.


Posalı beslenmelidir.
Laktoperoksidaz ve müsin içeren suni salya gibi davranan bazı sprey ve gargaralar bulunmaktadır. Bunlar kullanıldığı saatler için hafif bir rahatlama sağlar.
Ortodontist ve kulak burun boğaz hekimi işbirliği ile istirahat konumunda dudakların kapalı kalması sağlanmalıdır. Gerekirse burun pasajında varsa tıkanıklık veya darlık giderilmeli, burun pasajından hava trafiği artırılmalıdır. Bu durumda ağız içindeki hava trafiği kaybolur.

Kaynaklar:
– Motamed B, Alaee A, Azizi A, Jahandar H, Fard MJK, Jafari A. Comparison of the 1 and 2% pilocarpine mouthwash in a xerostomic population: a randomized clinical trial. BMC Oral Health. 2022 Dec 1;22(1):548. doi: 10.1186/s12903-022-02576-6. PMID: 36457091; PMCID: PMC9713117.
– Gorsky M, Epstein JB, Parry J, Epstein MS, Le ND, Silverman S Jr. The efficacy of pilocarpine and bethanechol upon saliva production in cancer patients with hyposalivation following radiation therapy. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 2004 Feb;97(2):190-5. doi: 10.1016/j.tripleo.2003.08.031. PMID: 14970777.