PORSELEN KALINLIĞINI ÖLÇMEK

Diş kaplaması metal ve porselen tabakalarından oluşur. Biz diş hekimleri porselen kaplamaların metal tabakasını yapım aşamasında kumpas ile ölçebiliyoruz fakat bitimden sonra porselen tabakasının kalınlığını bilemiyoruz.
Bu yazıda bitmiş bir porselen kaplamanın yüzeyinde bulunan porselen tabakasının kalınlığını nasıl ölçebileceğimizi anlatacağım.

Aliekspres sitesinde bulduğum bu cihaz 5 Mhz frekansında ultra sonik dalgalar yolluyor ve metalin yüzeyine çarparak geri dönen dalgaları yakalıyor. Reflektif sinyalin dönüş gecikmesinde ortaya çıkan zaman farkına bakarak metale olan uzaklığı hesaplıyor ve ekrana veriyor.
Aynen kadın doğum doktorlarının fetusun boyunu ölçtükleri sistem kullanılıyor. Kadın doğum doktoru ultrason ile bebeğin boyunu ölçtüğü yöntem ile biz porselen tabakasının kalınlığını ölçüyoruz.

Kalınlık ölçen alet
Kalınlık ölçen cihaz ile bir diş kaplamasının porselen tabakasının
kalınlığının 0.19 mm olduğu görülüyor.

Bir porselen kaplamayı elinize almanıza da gerek yoktur. Ağızın içinde duran kaplamanın porselen kalınlığını da ölçebiliriz. Ağıza yaklaştırılır. Porselen kaplamaya temas ettirilir. Ekranda sayı belirir ve dıt sesi duyulur. Görünen sayı mikrometre cinsinden porselen tabakasının kalınlığıdır.
Plastik malzemelerin kalınlığını ölçemez fakat metal yüzeyine uygulanmış her türlü kaplanın kalınlığını ölçebiliyor. Yeter ki kalınlığını ölçmek istediğiniz tabaka bir metalin yüzeyinde bulunsun.
İmplantın titanyum metali hidroksil apatit kaplıdır. Bu cihaz ile implantların yüzeyindeki hidroksil apatit kalınlığını da ölçebiliriz.
Kullanım alanı hayal gücünüz ile sınırlıdır.



Kalınlık ölçen cihaz ile gözlük çerçevesinin üzerine yapılan ve metale
sarı rengi veren boya kalınlığının 0.17 mm olduğu görülüyor.

Diş hekimliğinde biyofizik dersleri boş geçtiği için biz diş hekimleri bu ve buna benzer cihazların diş hekimliği alanında kullanılabileceğini akıl edemeyebiliyoruz. Bu yazı ile umarım diş hekimi ve diş teknisyenlerine ulaşırım.

Uyku apnesinin apareyi olmaz. Her apne hastasına horlama apareyi yapılması gelenek olmamalıdır.

Apne (solunum duraklaması) uykuda meydana gelirse “uyku apnesi” adı verilir. Daha çok şişmanların hastalığıdır. Bu hastalar sıklıkla horladıkları için her apne hastası sanki mutlaka horluyormuş gibi kabul edilmektedir. Her apne hastasına horlama apareyi adı verilen ağza takılarak horlamayı engellemesi temenni edilen protez yapılmaktadır. Halbuki apnenin sebebi sadece horlamakla sınırlı değildir.

Bu yazı her apneliye aparey takmanın sakıncalarını anlatır.

Horlama apareyi görülüyor. (Fotoğraf internettendir.)

Solunum otomasyonunun fizyolojisi:
Akciğerden kana alınan oksijen gazı, kan sıvısı içerisinde çözünür. Böylece oksijen gazının kan içerisinde bir kısmi basıncı (PO2) vardır. Dokulardan geri dönen karbondioksit gazı da kanda çözünür ve PCO2 kısmi basıncını oluşturur. Kan gazlarının basınçları dengede olduğunda kan pH 7.35-7.45 arasında dalgalanır. Böbrek bikarbonat ve klor iyonları ile küçük trimlemeler yapabilir. Ancak kan pH’sı kandaki karbondioksit kısmi basıncına sıkıca indeksli kalır.

Medulla oblangata, aort ve karotis arterlerin tunica intima katmanında yer alan kan pH ‘ını 24/7 izleyen kemoreseptörler bulunur. Bunlar beyindeki solunum merkezine canlı yayın yaparak bilgi ulaştırır.

Uyku apnesi başlıyor:
Uyku sırasında veya uyanıkken solunum merkezinin ritmini bozulursa veya yavaşlarsa, solunum frekansı düşer. Uyanmalar ve hava açlığı başlar. Buna uyku apnesi adı verilir.
Dikkat ediniz apne, uyku veya uyanıklık gözetmeksizin tanımlanmaktadır. Birey günlük yaşantısında uyanıkken de apne yaşayabilir. Fakat uykuda apne oluşması daha kolaydır. Çünkü: uyku sırasında oksijen konsantrasyonunu algılayan reseptörlerin tetik sınırı yükselir, iletişim hızı yavaşlar ve santral sinir sistemi tarafından reseptöre verilen cevap gecikebilir. Bu durumda uykunun kendisi organizmanın istirahatını sağlayacak şekilde solunum frekansını ve derinliğini azalmaya teşvik eden bir düzen sağlamış olur. Uyku, organizmanın dinlenmesi için gerekli bir fizyolojik senaryodur, fakat bu sebeple apneyi kolaylaştırabilir.

Uyku apnesinin sebepleri:
İki grup sebebi vardır. Birincisi nörolojik hastalıklar veya serebrovasküler patolojiler sebebi ile solunum merkezinin deprese olmasıdır. İkincisi ise hava yolu direncinin artmasıdır.

1- Nörolojik sebepler:
► Şişmanlık, (en önemli ve çok rastlanan bir sebeptir) (Kurnool S,2023) (Mukherjee S,, 2015) (Knutson KL,2017) (Patel SR,2006) Sadece zayıflamak tedavi edicidir.
► Beyin hastalıkları serebrovasküler hastalıklar,
► Alzheimer (Andrade, A.2018)
► Opioid, analjezik, amphetamin türevleri, sedatif, trankilizan, kas gevşetici ilaçlar,
► Bireyin boyun çevresinin kalın olması,
► Beyin dokusunda beta-amyloid protein artışına sebep olan bütün serebrovasküler ve dejeneratif hastalıklar (De Backer W, June 2013)
► Alkol kullanmak, (Campos AI, 2020)
► Genetik yatkınlık,
► Diyabet (Kurnool S,2023)
► Atrial fibrilasyon (Andrade, A.2018)

2- Hava yolu direncini artıran sebepler:
► Sigara, pipo, nargile, elektronik sigara kullanmak, (Campos AI, 2020)
► Yanlış yastık , hava yolunu daraltan yanlış uyku pozisyonu
► Uykuda medullar çekirdeklerin iradi komutlarının durması da apneye eğilim sebebi gibidir.
► Nasal pasajdaki darlık, tonsillerin hipertrofi sebebi ile genişleyerek orofarinksi daraltması, velum kaslarının distonisi, uvula ve yumuşak damağın gevşeyerek koana’yı daraltması, hava yolunun herhangi bir yerinde mesela bronş, farinks, larinks’teki her türlü darlıklar
İşte bunların sonucunda uyku apnesi ortaya çıkar

Diş hekimliğinde hata nerede yapılıyor?
Horlamak engellenirse apne iyileşir zannediliyor. Yukarda sayılan bütün sebepler görmezden geliniyor

Halbuki horlamak apneyi kolaylaştıran bir olayın bulunduğunu işaret eder. Kendisi tek başına apne yapmaz.
Örneğin sigara öldürmez, sigara kanser yapar ve kanser öldürür. Her sigara içen kanser olmaz. Kanser başka sebeplerle de oluşabilir.
Başka bir örnek: deprem öldürmez. Deprem binayı yıkar insanlar enkazda ölür. Her deprem herkesi öldürmez.
Ancak bu gün bütün apne vakalarının sebebi horlamaktır zannediliyor. Her apne hastasına hemen ve mutlaka horlama apareyi yapılmaktadır. İşte diş hekimliğinde hata bu noktada yapılmaktadır.

Horlama-apne ilişkisi :
Dikkat ediniz: horlamak yegane apne sebebi değildir. Aslına bakarsanız horlamak, yumuşak damak kaslarının tonusunun bozulduğunun bir belirtisidir. Yani velum kaslarının gevşediğinin belirtisidir. Apne’nin belirtisi değildir. Apnenin sonucu da değildir. Taşları doğru yerlere koymak gerekir. Horlamak kendi başına bir olgudur ve uyku apnesi hastalarında sık rastlanıyor diye horlamak apne sebebi olarak değerlendirilmiştir. Bu doğru değildir. Doğru olan şudur:
Horlamak, yumuşak damak kaslarının tonusunu kaybederek apneyi kolaylaştırıcı bir durum oluştuğunun belirtisidir.

Şunu anlamak gerekir:
► Apnenin tek sebebi horlamak değildir. Horlamak yumuşak damak sarkmasının belirtisidir.
► Horlama sık rastlanan bir olgudur fakat iyileşse bile apne iyileşmek zorunda değildir.
► Nörolojik sebepli apne hastasına horlama apareyi takılırsa asfiksiye sebep olabilir.
► Apne hastasını uyandıran horlaması değildir. Hiperkapni sebebi ile pons’taki stimülasyonun eşik değeri aşmasıdır.

Apne çalışmaları giderek artmaktadır

Bu günkü durum:
İngiltere’de anketler diş hekimlerinin bu konuda eksik olduklarını düşündüklerini, eğitilmek istediklerini göstermiştir. Fakültenin eğitim müfredatına “uyku apnesi ve hastalıkları” başlığının eklenmesini talep etmişlerdir. (Leigh C, 2021)
Bizim ülkemizde ise böyle bir istatistik bulunmamaktadır. Fakat görünen odur ki her apne hastasına uyku hekimine danışmaksızın horlama apareyi yapılmaktadır. Uyku merkezinde hastayı takip eden hekim uygundur demediyse apne hastasına horlama apareyi yapmaktan vaz geçmek doğru olur. Zaten bir çok apne hastası , horlama apareyini boğulma hissi oluşturduğu sebebi ile kullanmamaktadır. Belkide bunlar horladığı için değil nörolojik sebeplerle apne yaşayan hastalardır.

Uyku apnesinin tedavisi:
Diyet, egsersiz, kilo vermek, uygun yastık kullanmak, alkol ve sigaranın terki, olası nörolojik, kardiyovasküler ve serebrovasküler hastalıkların rehabilitasyonu, solunum yolunun olası darlıklarının aranması ve varsa cerrahi veya protetik olarak giderilmesi düşünülebilir veya hiperkapniyi engellemek amacı ile pozitif basınçlı cihazlar uyku sırasında kullanılabilir.(Nedeltcheva AV, 2010)
Herşeyden önce sebebinin bulunması amacı ile uyku tanı merkezlerinde bir veya bir kaç gece hastanın uyuması sağlanır bu sırada eeg, ekg, ve kan gazları izlenir. Daha sonra horlama sebebi ile apne meydana geldiğine kanaat uyanırsa, yazılı olarak diş hekiminden horlama apareyi yapması istenir. Bu belge ile diş hekimi aparey yapar. Böylece pons dolaşım yetmezliği olan veya atriyal fibrilasyon sebebi ile apneye giren bir hastaya aparey yaparak asfiksiye sokulması tehlikesi engellenmiş olur.
American Academy of Sleep Medicine (AASM) ve American Academy of Dental Sleep Medicine (AADSM) üyelerinden oluşan 7 kişilik bir komite apne hastalarına horlama apareyi yapılmasını bir kurala bağlamıştır. (Ramar K, 2015) Bu rehber belgesine göre uyku doktoru gerek duyarsa horlama apareyini reçete eder. Belgelendirir. Bu belge ile diş hekimi tarafından kişiye özel titratable (protruziv harekete sınırlı izin veren) veya non-titratable (protruziv harekete izin vermeyen) horlama apareyi uygulanır. Bu apareyin iyileşmeye katkısı uyku doktoru tarafından izlenir.

Ağız Ve Vücut Kokusu Ölçme Cihazı Halitometre Olfaktometre

Halitor ağız kokusu ölçüm cihazıdır. Halitor tek elektro kimyasal sensorlu taşınabilir bir halitometredir. Halitor ağız (ve diğer) kokuları ve koku alma duyusunu ölçmeye yarar.

Halitor

Ağız Kokusunu Anlamak

Ağız kokusu baş ağrısı gibidir. Hasta ağız kokusu var diyorsa vardır. Hekimin bir ağrıya aritmetik ölçüm yapması zordur. Belirli bir koku seviyesinin (hele ki belirli bir gaza ait koku seviyesinin) aritmetik sınırlara göre koku var/yok şeklinde etiketlemek, gün içerisinde sürekli olarak (her 120 saniyede) değeri değişen kokuyu ölçerek ve bu sayılara bakarak teşhis koymak doğru değildir. Bu sebeple halitometreler teşhis amacı ile kullanılmazlar. 3 amaç ile kullanılırlar:

  • 1- Doğrulamak
  • 2- Karşılaştırmak
  • 3- İzlemek

Halitor bu amaçla düşünüldü ve üretildi.

Halitor’un kullanıcının kolayca kontrol edebileceği zarif ve kullanışlı bir ekranı vardır

Halitor’un dünya pazarında satılmakta olan popüler halitometrelere karşı üstünlükleri şunlardır.

  • 1- diğer halitometreler H2S benzeri kükürtlü gazlar içindir. Halbuki ağız kokusu kükürtlü gazlardan ibaret değildir. Organik ve azotlu gazlar da ağız kokusuna katılmaktadır. Halitor diğer gazları da tespit eder ve okur
  • 2- İki konumda çalışabilir. Ölçüm konumunda yaklaşık 1 dakikada ölçüm tamamlanır. Bekleme konumunda saniyeler içerisinde sıfırlanır. Yeni bir ölçüm yapmaya hazır hale gelir. Kalabalık poliklinklerde Halitor ile seri muayene yapmak mümkündür. Diğer halitometreler gibi neredeyse yarım saate varan beklemelere gerek kalmaz.
  • 3- Diğer halitometrelerde loş oda veya ışığa karşı ölçüm yapılırken ekran algılaması zayıftır. Halitor’un panel göstergesi ışıklıdır.
  • 4- Kullanışlı dizaynı vardır. Diğer halitometrelerde hastadan uzak tarafta ölçme borusu yer almaktadır. Cihazın kullanıcı göz seviyesine açılandırması yoktur. Halitor’u bir diş hekimi dizayn ettiği için hasta başında olabilecek en konforlu dizayna sahiptir ve kullanıcının konumuna göre en uygun göz açılanması verilebilecek ayakları vardır.
  • 5- Halitor, olfaktometre (koku algısı ölçen cihaz) olarak da kullanılabilmesi için tahliye deliği kontrollu bir şekilde kullanıcının insiyatifine bırakılmıştır. Bu tasarım dünyada bir ilktir.
  • 6- Bütün halitometreler içine salya kaçtığı için bozulur. Halitor’da filitre koruması vardır. Kaza ile 16 ml ye kadar salya emilse bile (üreticiye yollayıp temizletmek şartı ile) Halitor’a hiç bir zarar vermez. Bu özellik dünyada bir ilktir.


Halitor’un kullanılması (tanıtım el kitapçığı-indir)

Halitor pirize takılır, arka panelden cereyan açılır, pompa yarım saat kadar boşta çalıştırılır, giriş ucuna hava borusu ve pipet takılır. ön paneldeki düğmesinden ölçme konumuna getirilir, iki düğme ile (birinden kaba diğerinden ince) sıfır ayarı yapılır, ölçüm yapılacak bireyin ağzına pipet yerleştirilir. Yaklaşık 1 dakika içerisinde ekranda ortaya çıkan sayısal görüntü not edilir. Cihaz ayni düğme ile bekleme konumuna alınır.

Halitor Sinyal Jeneratörü

Sinyal Jeneratörü Nedir?
Değişken elektrik akımları elektroniğin bir çok alanında kaynak sinyal olarak kullanılır ve cihazlar bu sinyal kullanılarak üretilir. Diş hekimliğinde vitalometre, apeks bulucu, iyontoforez, laser sürücüler, ultrasonik temizleme cihazı ve daha çok sayıda cihaz kare dalga veya sinüs sinyali kullanarak çalışır. Tıbbi cihazların tasarlanması ve üretilmesi aşamalarında da sinyal jeneratörleri gereklidir. Eğer amatör de olsa elektronik ile ilgileniyorsanız bu sinyalin nerelerde kullanılabileceği sizin hayal gücünüz ile sınırlıdır.

Halitor Sinyal Jeneratörü Tanıtım Sayfası

Halitor

Kendi ürettiğim bu cihazlar Halitor patentli markasını taşır.
Tasarımcı ve ağız kokusu ile ilgilenen bir hekim olarak aşağıda kendi ürettiğim Halitor markalı cihazları göreceksiniz. Bu sayfa kendi cihazlarımı tanıtmak içindir. Satılık değildir.



Halitor 3

HALİTOR-3

Bu modelin üstünlüğü diğerlerinden daha küçük olmasıdır. Ayrıca tek sensor ile 3 gaz grubu ölçülmektedir. Amonyak, Kükürtlü ve organik gazları ölçer. Salya koruması vardır, çift hızlı pompası vardır. Olfaktometre çıkışı vardır. Tanıtım sayfası için tıklayınız

Halitor 4
Halitor 4

HALİTOR-4

2015 Haziran’da 2 tane ürettim. Bir arkadaşımın elektronik katkısı oldu. Dört ayrı gazı ölçebilir. Hidrojen, amonyak, hidrojen sülfit ve metilmerkaptan. Salya koruması vardır. Pompa 2 hızlıdır. Olfaktometre çıkışı vardır.Tanıtım sayfası için tıklayınız

HALİTOR-M

2014 te ürettim. Bir Çok sayıda kirli hava gazlarını ölçebilir. Salya koruması vardır. Pompa 2 hızlıdır. Olfaktometre çıkışı vardır.Tanıtım sayfası için tıklayınız

Halitor Pro

HALİTOR-Pro

2009 da ürettim. Bir Çok sayıda kirli hava gazlarını ölçebilir. Salya koruması yoktur. Pompa tek hızlıdır. Olfaktometre çıkışı yoktur. Prototip ve taslaktır.Tanıtım sayfası için tıklayınız.

Halitor laserHALİTOR-Laser

Halitor laserHALİTOR-Laser

Diş hekimliğinde kullanılabilen fevkalade esnek ve kullanışlı bir laserdir. 440 nm dalga boyunda 2.5 wat gücündedir. Tanıtım sayfası için tıklayınız



Halitor BruksimetreHALİTOR-Bruksimetre


Bireyin ısırma kuvvetini ölçen cihaz. Diş gıcırdatma ve diş sıkma şiddetini ölçmek için tasarlanmıştır. Tanıtım sayfası için tıklayınız.

Halitor kare-sinus-ucgen dalga jeneratoru

HALİTOR jeneratör

Kare-sinüs-üçgen dalga üretir. 0.5 Hz den ~2 Mhz’e kadar ayarlanabilir. Puls duration ve puls arası süre ayarlanabilir. Tepe değeri 1.5-32 V arası ayarlanabilir. Aynı zamanda DC besleme kaynağıdır. Tanıtım sayfası için tıklayınız.

Kare Dalga Jeneratörü

Kare dalga jeneratörleri laboratuar fiziğinin demirbaşıdır. Bu gün ses, görüntü, vitalometrik ve diagnostik amaçlarla tıp ve diş hekimliğinde kullanım alanı bulmaktadır. Aşağıdaki kare dalga jeneratörü fevkalade geniş bantlıdır ve kararlı çalışmaktadır. Tıbbi amaçlarla kullanım için uygundur.
Cihaz küçük bir adaptör kutusuna monte edilmiştir. 220 volt şebeke cerayanına bağlanır. Köprü ve 7809 ile doğrultulan regüleli besleme akımı kullanır. 555 entegre devresini astable multivibratör olarak kullanır. Devrenin karakteristikleri şu şekildedir.

Kare Dalga Jeneratörünün Özellikleri

Çalışma voltajı220 Volt AC
Devrenin besleme voltajı9 V
Çıkış voltajı (tepeden tepeye)9 V (0 ve +)
Frekans aralığı50 Hz – 250 Khz

Frekans bandını genişletebilmek için 3 ayrı konumda çalışması tanımlanmıştır. Cihaz üzerinde bir sviç anahtar ile bu 3 konum aşağıdaki özelliklerde ayarlanabilmektedir.


Puls durationinterpuls timefrekans
Birinci konum
En kısa peryot
1 us3 us250 Khz
En uzun peryot330 us70 us3.3 Khz
ikinci konum
En kısa peryot
1.5 us32 us29.85 Khz
En uzun peryot2.25 msn0.65 msn345 Hz
Üçüncü konum
En kısa peryot
2 us280 us3.5 Khz
En uzun peryot14 msn6 msn50 Hz

Kare Dalga Jeneratörünün Yapılması

Arife tarif gerekmez. Her parça net bir şekilde görünmektedir. Devrede kritik eleman yoktuır. herhangi bir kutuya kolayca monte edilebilir. 7809 lu besleme devresi standart olduğu sebebi ile burada çizilmemiştir. Beslemenin regüleli olması şarttır. Sinyalin temizliği ve keskin kenarlı olması için yeni satın alınmış kondansatör kullanılması tavsiye edilir. Cihazın çıkışını kısa devreye karşı korumak amacı ile sinyal ucu bir direnç üzerinden geçirilmiştir. Bu durumda çıkış akımı sınırlanmış olur. Eğer ne yaptığınızı biliyorsanız bu direnci kısa devre edebilirsiniz. 4 potansiyometrenin nasıl özellikleri olduğu aşağıda anlatılmıştır.

Bu Kare Dalga Jeneratörünün Üstünlüğü Nedir?

Bu devrede puls duration (pd) süresi ve interpulse (ip) süresini bağımsız kontrol etmek mümkündür. Bir çok kare dalga jeneratöründe bu süreleri kontrol etmek mümkün olmadığı halde bu devrenin sütünlüğü bu sürelerin bağımsız kontrol edilebilmesidir. Seçimlik kondansatörler farklı diyotların ters yönde akımları ile dolar ve boşalır. Bu akımlar 5 ve 220 K potansiyometreler ile bağımsız kontrol edilmektedir. Örneğin pd süresi 250 us, ip süresi 750 us olan simetrik olmayan 1 Khz lik bir kare dalga sinyalinin frekansını hiç bozmadan sabit tutarak, pd ve ip sürelerini 900 us + 100 us ayarlayarak yine 1 Khz lik bir sinyal elde edilebilmektedir. Bu, çok arzu edilen ve standart kare dalga jeneratörlerinde bulunmayan bir özelliktir. Cihazın bir başka özelliği ise hem pd hem de ip sürelerini ayni anda ve birlikte uzatıp kısaltabilmesidir. 10 K potansiyometre 5 numaralı modülasyon ucuna artı yönde polarlama yaparak frekansın hem pd hem ip sürelerini birlikte etkileyecek şekilde kontrol eder.

Daha İyisini Mi Yapmak İstiyorsunuz?

Buyrun size Halitor sinyal jeneratörü
(tıklayınız)
halitor-sinyal-jenerator

Halitor sinyal jeneratörü üreteci

Bilgisayar İle Kare Dalga Jeneratörü Yapmak

Peki bu sinyali bilgisayarınızdan üretmek ister misiniz ?

SQW isimli, eski ve niteliksiz her hangi bir bilgisayarı kare dalga jeneratörü olarak kullanabilen bir programı şuradan indirmek mümkündür. Bu program bilgisayarın seri portu kullanarak hiç bir ilave parça gerekmeden 1 MHz e kadar ayarlanabilen +-12V kare dalga üretir.